Odsetki za opóźnienie w sprawach frankowych – od kiedy bank powinien je zapłacić?

Unieważnienie umowy kredytu frankowego może oznaczać nie tylko odzyskanie pieniędzy wpłaconych do banku, ale również prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie. Przy wieloletnim sporze sądowym odsetki mogą stanowić znaczącą część dochodzonego roszczenia. Od kiedy jednak należy je naliczać: od złożenia reklamacji, wezwania do zapłaty, wniesienia pozwu czy dopiero od wydania prawomocnego wyroku?

Odpowiedź zależy od okoliczności konkretnej sprawy, w szczególności od treści żądania skierowanego do banku, daty jego doręczenia oraz przyjętego sposobu rozliczenia nieważnej umowy. Szczególnie istotne są dwa wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE): z 11 czerwca 2026 r. w sprawie C-903/24 (Zmarka) oraz z 10 września 2026 r. w sprawie C-510/25 (Adazik).

Pierwszy dotyczy daty, od której konsument może dochodzić odsetek. Drugi odnosi się do rozliczenia wzajemnych wierzytelności stron i podstawy ich naliczania. Oba orzeczenia mają istotne znaczenie dla kredytobiorców frankowych, zarówno tych, którzy dopiero zamierzają pozwać bank, jak i osób prowadzących już postępowania sądowe.

Jeżeli dopiero rozważasz zakwestionowanie swojej umowy, przeczytaj również nasz poradnik: Kredyt frankowy w 2026 roku – czy nadal można pozwać bank w Lublinie?.

Czym są odsetki ustawowe za opóźnienie w sprawach frankowych?

Odsetki za opóźnienie stanowią dodatkowe roszczenie pieniężne związane z nieterminowym spełnieniem świadczenia. W sprawach frankowych mogą przysługiwać konsumentowi, jeżeli bank nie zwraca w odpowiednim terminie pieniędzy otrzymanych na podstawie nieważnej umowy kredytowej.

Zgodnie z art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, nawet jeżeli nie poniósł żadnej szkody i nawet wtedy, gdy opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

Odsetki ustawowe za opóźnienie należy odróżnić od zwykłych odsetek ustawowych, czyli odsetek kapitałowych. Nie są one również tożsame z oprocentowaniem kredytu wynikającym z harmonogramu spłaty.

W przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu frankowego podstawą roszczenia o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń są przede wszystkim art. 405 i art. 410 Kodeksu cywilnego. Natomiast możliwość dochodzenia odsetek za nieterminowy zwrot pieniędzy wynika z art. 455 i art. 481 k.c.

W praktyce oznacza to, że oprócz kwoty głównej konsument może dochodzić dodatkowej należności za okres, w którym bank pozostawał w opóźnieniu. Wysokość odsetek zależy od kwoty objętej żądaniem, długości tego okresu oraz obowiązujących w nim stawek.

Od kiedy bank powinien płacić odsetki za opóźnienie?

Co do zasady odsetki mogą być należne jeszcze przed wydaniem wyroku stwierdzającego nieważność umowy. Nie oznacza to jednak, że zaczynają być naliczane automatycznie od dnia zapłaty pierwszej raty, złożenia reklamacji albo samego zakwestionowania umowy.

Zgodnie z art. 455 Kodeksu cywilnego, jeżeli termin spełnienia świadczenia nie został oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po otrzymaniu wezwania do zapłaty.

Dlatego przy ustalaniu początku naliczania odsetek w sprawach frankowych należy przeanalizować trzy podstawowe kwestie:

• Treść żądania – czy kredytobiorca wyraźnie zakwestionował umowę i określił kwotę, której zwrotu domaga się od banku?
• Datę doręczenia – kiedy bank otrzymał wezwanie do zapłaty, reklamację lub inne pismo zawierające skonkretyzowane żądanie?
• Wymagalność roszczenia – kiedy bank powinien spełnić świadczenie i od którego dnia można uznać, że pozostaje w opóźnieniu?

Jeżeli konsument skierował do banku prawidłowo sformułowane wezwanie do zapłaty, wskazał konkretną kwotę i wyznaczył odpowiedni termin, odsetki mogą przysługiwać od dnia następującego po bezskutecznym upływie tego terminu.

Przykład: wezwanie do zapłaty i początek naliczania odsetek

Załóżmy, że kredytobiorca zażądał od banku zwrotu 180 000 zł wpłaconych na podstawie umowy, którą uważa za nieważną. Wezwanie zostało doręczone bankowi 4 maja 2026 r. i przewidywało odpowiedni, 14-dniowy termin zapłaty.

Jeżeli termin upłynął 18 maja 2026 r., a bank nie zwrócił pieniędzy, odsetki mogą być naliczane od 19 maja 2026 r. Nie trzeba wówczas automatycznie czekać na wniesienie pozwu ani na prawomocne zakończenie procesu.

Jest to przykład ilustracyjny. W konkretnej sprawie należy ocenić między innymi prawidłowość wezwania, odpowiedniość wyznaczonego terminu oraz ewentualne późniejsze zdarzenia wpływające na wysokość roszczenia.

Wyrok TSUE z 11 czerwca 2026 r. – dlaczego konkretna kwota w wezwaniu ma znaczenie?

Wyrok TSUE w sprawie C-903/24 (Zmarka) dotyczy bezpośrednio terminu, od którego kredytobiorcy mogą żądać odsetek ustawowych za opóźnienie.

Sprawa odnosiła się do konsumentów, którzy zakwestionowali ważność umowy kredytu denominowanego do waluty obcej. W reklamacji zażądali zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie umowy, nie określając jednak konkretnej kwoty roszczenia. Następnie wystąpili z pozwem, w którym sprecyzowali swoje żądanie pieniężne.

Trybunał uznał, że dyrektywa 93/13 nie stoi na przeszkodzie takiej wykładni prawa krajowego, zgodnie z którą przedsiębiorca może zostać zobowiązany do zapłaty odsetek dopiero od dnia doręczenia mu dokumentu pozasądowego lub procesowego wskazującego konkretną kwotę dochodzonego roszczenia.

Co wyrok Zmarka oznacza dla frankowiczów?

Orzeczenie wskazuje, jak istotne jest prawidłowe przygotowanie wezwania do zapłaty. Samo poinformowanie banku, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia i powinna zostać uznana za nieważną, może nie wystarczyć do rozpoczęcia naliczania odsetek od oczekiwanej daty.

Dlatego w wezwaniu warto precyzyjnie określić żądaną kwotę, wskazać podstawę roszczenia oraz zachować dowód doręczenia pisma bankowi.

Wyrok Zmarka nie oznacza jednak, że odsetki zawsze należą się dopiero od wniesienia pozwu. Jeżeli odpowiednio skonkretyzowane żądanie zostało wcześniej doręczone bankowi, znaczenie może mieć już etap przedsądowy.

Jeżeli kredytobiorca początkowo zażądał zwrotu jedynie części wpłat, a później rozszerzył powództwo o kolejne kwoty, konieczne może być ustalenie odrębnych dat początkowych naliczania odsetek dla poszczególnych części roszczenia.

Źródło: wyrok TSUE z 11 czerwca 2026 r., C-903/24, Zmarka.

Czy odsetki ustawowe przysługują przed wydaniem prawomocnego wyroku?

Tak. Odsetki ustawowe za opóźnienie mogą przysługiwać również za okres poprzedzający prawomocne stwierdzenie nieważności umowy kredytu frankowego.

Istotne znaczenie ma wcześniejsze orzecznictwo TSUE, w szczególności wyrok z 7 grudnia 2023 r. w sprawie C-140/22. Trybunał sprzeciwił się uzależnianiu wykonywania uprawnień konsumenta wynikających z dyrektywy 93/13 od złożenia przed sądem sformalizowanego oświadczenia dotyczącego świadomości skutków nieważności umowy.

Oznacza to, że złożenie takiego oświadczenia nie może być traktowane jako obowiązkowy warunek, od którego dopiero zaczynają powstawać uprawnienia konsumenta związane z nieważnością umowy.

Nie należy jednak utożsamiać tej zasady z automatycznym prawem do odsetek od dnia zawarcia umowy. Dla ich naliczania nadal istotne są wymagalność roszczenia, treść wezwania oraz moment, w którym bank popadł w opóźnienie.

Jeżeli nie doszło wcześniej do skutecznego wezwania do zapłaty, znaczenie może mieć doręczenie bankowi pozwu zawierającego skonkretyzowane żądanie pieniężne. Nie jest to jednak równoznaczne z automatycznym naliczaniem odsetek od samej daty wniesienia pozwu do sądu.

Wyrok TSUE z 10 września 2026 r. – od jakiej kwoty należy liczyć odsetki?

Najnowszy wyrok TSUE w sprawie C-510/25 (Adazik) dotyczy jednego z najważniejszych zagadnień związanych z ostatecznym rozliczeniem nieważnej umowy kredytu: wzajemnych wierzytelności konsumenta i banku.

Problem pojawia się w sytuacji, gdy kredytobiorca żąda zwrotu wszystkich wpłat dokonanych na podstawie nieważnej umowy, natomiast bankowi może przysługiwać roszczenie o zwrot wypłaconego kapitału.

Teoria dwóch kondykcji a teoria salda

Zgodnie z teorią dwóch kondykcji każda ze stron nieważnej umowy ma odrębne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia. Kredytobiorca może zatem dochodzić zwrotu wpłat dokonanych na rzecz banku, a bank – zwrotu wypłaconego kapitału.

Takie podejście zostało przyjęte między innymi w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 25 kwietnia 2024 r., III CZP 25/22.

Teoria salda polega natomiast na wzajemnym rozliczeniu świadczeń i ustaleniu różnicy między kwotą wpłaconą przez kredytobiorcę a kapitałem wypłaconym przez bank. W tym modelu roszczenie o zapłatę przysługuje stronie, której świadczenie było wyższe.

W wyroku Adazik TSUE wyjaśnił, że dyrektywa 93/13 nie zobowiązuje sądu krajowego do dokonania z urzędu potrącenia wzajemnych wierzytelności. Nie stoi jednak co do zasady na przeszkodzie takiemu rozwiązaniu, jeżeli pozwala na nie prawo krajowe i zachowane są odpowiednie wymogi proceduralne.

Jeżeli sąd prawidłowo zastosuje taki sposób rozliczenia, konsumentowi może przysługiwać roszczenie dotyczące nadwyżki wpłat ponad wypłacony kapitał oraz odsetki za opóźnienie od tej nadwyżki.

Czy wyrok Adazik oznacza utratę odsetek od wszystkich wpłat?

Nie można wyprowadzać z tego orzeczenia wniosku, że we wszystkich sprawach frankowych należy automatycznie zastąpić teorię dwóch kondykcji teorią salda.

Trybunał nie dokonał zmiany przepisów polskiego Kodeksu cywilnego. Wskazał natomiast, że określony model rozliczenia wzajemnych roszczeń nie jest sam w sobie sprzeczny z dyrektywą 93/13, jeżeli jego zastosowanie jest dopuszczalne na gruncie prawa krajowego i nie narusza skutecznej ochrony konsumenta.

Szczególnie istotny jest również obowiązek uprzedniego poinformowania konsumenta o możliwych konsekwencjach nieważności umowy i rozliczenia wzajemnych wierzytelności, jeżeli sąd zamierza zastosować potrącenie z urzędu.

Ostateczny sposób rozliczenia wymaga więc indywidualnej oceny. Dotyczy to zwłaszcza spraw, w których bank zgłasza własne roszczenie o zwrot kapitału albo składa oświadczenie o potrąceniu.

Więcej na temat roszczeń banku, potrącenia oraz obrony przed pozwem znajdziesz w artykule Pozew banku o zwrot kapitału kredytu frankowego – co zrobić i jak się bronić?.

Źródło: wyrok TSUE z 10 września 2026 r., C-510/25, Adazik.